ام اس (Multiple Sclerosis) یکی از شایعترین بیماریهای مغز و اعصاب است که میتواند زندگی بیماران را با مشکلات زیادی همراه کند. مبتلایان به این بیماری اغلب از دردهای مزمن، خستگی مفرط، اختلالات خواب و مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی رنج میبرند. همین موضوع سبب میشود کیفیت زندگی آنها به شدت کاهش یابد. بسیاری از بیماران به دنبال روشهای درمانی مکمل و بدون دارو هستند تا در کنار درمانهای پزشکی، وضعیت روانی و جسمانی خود را بهبود دهند. یکی از این روشها هیپنوتراپی (درمان با هیپنوتیزم) است.
نکات برجسته پژوهش
- کاهش چشمگیر شدت درد (۳۰ تا ۴۵ درصد) در بیماران مبتلا به اماس پس از جلسات هیپنوتراپی.
- کاهش خستگی و افزایش انرژی روزانه بیماران.
- بهبود کیفیت خواب و کاهش مشکلات بیخوابی.
- کاهش نشانههای افسردگی و اضطراب.
- اثربخشی بیشتر در صورت برگزاری جلسات منظم (۸ تا ۱۰ جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقهای).
- نتایج پایدارتر در زمینه مشکلات روانشناختی نسبت به علائم درد جسمی.
توضیحات پژوهش
در یک مرور سیستماتیک علمی که در سال ۲۰۲۳ بر اساس استانداردهای معتبر PRISMA انجام شد، نتایج هشت پژوهش با مجموع ۴۲۳ بیمار مبتلا به اماس مورد بررسی قرار گرفت. این مرور علمی نشان داد که هیپنوتراپی میتواند به عنوان یک روش مکمل برای مدیریت طیف گستردهای از علائم اماس مؤثر باشد.
🔹 کاهش درد: شرکتکنندگان بین ۳۰ تا ۴۵ درصد کاهش شدت درد را گزارش کردند. این کاهش درد به ویژه در بیمارانی که هیپنوتراپی به صورت منظم دریافت کردند، چشمگیرتر بود.
🔹 کاهش خستگی: در پرسشنامههای علمی، میانگین نمره خستگی بیماران حدود ۸ امتیاز کمتر شد. این یافته نشان میدهد که هیپنوتراپی میتواند به افزایش سطح انرژی و بهبود توانایی انجام کارهای روزمره کمک کند.
🔹 بهبود خواب: میانگین امتیاز کیفیت خواب پس از جلسات هیپنوتراپی حدود ۲ نمره بهبود یافت. این تغییر به بیماران کمک کرد راحتتر به خواب بروند و صبحها با انرژی بیشتری از خواب بیدار شوند.
🔹 کاهش افسردگی و اضطراب: نشانههای افسردگی حدود ۳.۷ امتیاز کاهش یافت و بیماران احساس آرامش بیشتر و خلقوخوی مثبتتری تجربه کردند.
بهترین شکل درمان
بررسیها نشان دادند که بهترین نتیجه زمانی حاصل شد که جلسات به شکل منظم برگزار شوند:
- حدود ۸ تا ۱۰ جلسه
- هر جلسه حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه
- به صورت هفتگی
همچنین، ترکیب هیپنوتراپی با روشهایی مانند نوروفیدبک یا تمرینهای ذهنآگاهی (Mindfulness) تأثیر بیشتری داشت و نتایج تا ۱۵ تا ۲۰ درصد بهتر شد.
ماندگاری نتایج
پژوهشگران گزارش کردند که:
- اثرات روانشناختی مانند کاهش اضطراب و افسردگی پایدارتر بودند و حتی پس از گذشت چند ماه همچنان ادامه داشتند.
- کاهش درد در صورتی که جلسات تمدید نشود، بعد از حدود ۶ ماه کمتر میشود. به همین دلیل جلسات نگهدارنده توصیه میشود.
کاربرد در زندگی روزمره
برای بیماران مبتلا به اماس، مدیریت علائم روزانه اهمیت بسیاری دارد. هیپنوتراپی میتواند به عنوان یک روش طبیعی و بدون دارو در کنار درمانهای پزشکی مورد استفاده قرار گیرد. بسیاری از بیماران گزارش کردهاند که پس از شرکت در جلسات هیپنوتراپی:
- خوابشان بهتر شده است.
- انرژی بیشتری برای انجام کارهای روزانه دارند.
- اضطراب کمتری نسبت به آینده احساس میکنند.
- دردهایشان کمتر شده یا راحتتر با آن کنار میآیند.
نتیجهگیری
یک دهه پژوهش نشان داده است که هیپنوتراپی میتواند درمانی کمکی و مؤثر برای بیماران مبتلا به اماس باشد. این روش به ویژه در کاهش خستگی، بهبود کیفیت خواب و کاهش مشکلات روحی همچون افسردگی و اضطراب مفید است. هرچند هنوز هم نیاز به مطالعات گستردهتر وجود دارد، اما نتایج فعلی بسیار امیدوارکننده هستند. بنابراین اگر شما یا یکی از نزدیکانتان به اماس مبتلا هستید، میتوانید هیپنوتراپی را به عنوان یک روش ایمن و ارزشمند در کنار درمانهای پزشکی خود در نظر بگیرید.
معرفی پژوهشگران و محل مطالعه
این مرور پژوهشی توسط پژوهشگران زیر انجام شد:
Ahmet Onat Özdemir (MD Student), Mauro Cozzolino (PhD), Osman Gürdal (PhD), Ivonne Carosi Arcangeli (PhD Student), Stefania Mancone (PhD), Giovanna Celia (PhD).
پژوهش در مراکز دانشگاهی و بیمارستانهای پژوهشی ایتالیا و ترکیه انجام شده است.