تفاوت های مغزی افراد با هیپنوتیزم‌ پذیری بالا

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که افراد با درجات مختلف هیپنوتیزم‌ پذیری نه‌ تنها از نظر رفتاری بلکه از نظر عملکرد مغز و بدن نیز با یکدیگر فرق دارند.

تفاوت‌های مغزی افراد با هیپنوتیزم پذیری بالا

افرادی که هیپنوتیزم‌ پذیری بالاتری دارند، معمولا مغزی با الگوهای ارتباطی ویژه دارند. در مغز آن‌ها بخش‌هایی که مسئول تمرکز و کنترل حسی هستند، هماهنگی بیشتری با هم دارند.
مطالعات تصویربرداری مغزی نشان داده‌اند که حجم ماده خاکستری در برخی نواحی مانند جزیره مغزی (insula) در این افراد کمتر است، اما ارتباط میان بخش‌هایی از مغز مثل قشر پیش‌پیشانی و قسمت قدامی کمربندی قوی‌تر است. این ویژگی‌ها باعث می‌شود آن‌ها در انجام فعالیت‌های ذهنی مانند تخیل حرکتی (مثلاً تصور حرکت بدون انجام واقعی آن) عملکرد متفاوتی داشته باشند.

تحرک و کنترل بدن

در افرادی با هیپنوتیزم‌ پذیری بالا، تحریک‌پذیری قشر حرکتی مغز (بخشی که حرکت عضلات را کنترل می‌کند) بیشتر است. به همین دلیل وقتی چنین افرادی در حالت خلسه هیپنوتیزمی تلقینی مثل “دستت سنگین شده” می‌شنوند، دستشان واقعاً پایین‌تر می‌آید.

خون‌رسانی و سلامت قلب

تفاوت مهم دیگر در سیستم عروقی و گردش خون این افراد دیده می‌شود. افراد با هیپنوتیزم‌ پذیری بالا، کنترل بهتری بر جریان خون مغز و بدن دارند و کاهش کمتری در گشاد شدن رگ‌ها دارند.
این موضوع با ماده‌ای به نام نیتریک اکسید (NO) مرتبط است، که بدن برای بازکردن رگ‌ها و آرام‌ سازی سیستم عصبی از آن استفاده می‌کند. بنابراین، این افراد ممکن است در برابر مشکلات قلبی‌ ـ‌ عروقی مقاوم‌تر باشند و پاسخ بهتری نسبت به استرس از خود نشان دهند.

آگاهی از بدن و هیپنوتیزم پذیری

هیپنوتیزم‌ پذیری بالا با دقت کمتر در تشخیص سیگنال‌های بدنی (مثل ضربان قلب) همراه است. به بیان ساده‌تر، این افراد کمتر متوجه تغییرات ظریف بدن خود می‌شوند. شاید همین ویژگی کمک می‌کند که در حالت‌های هیپنوتیزمی، احساس جدایی از بدن یا تغییر در ادراک فیزیکی خود داشته باشند — پدیده‌ای که گاهی از آن با عنوان «ناهمخوانی بدن و ذهن» یاد می‌شود.

درد، توجه و هیپنوتیزم پذیری

از نظر تمرکز، افراد با هیپنوتیزم‌ پذیری بالا حواس پرتی کمتری دارند. این مساله می‌تواند توضیح دهد که چرا هیپنوتیزم در درمان درد در آن‌ها مؤثرتر است. آن‌ها می‌توانند توجه خود را کاملاً روی یک حس یا فکر متمرکز کنند و سایر محرک‌ها را نادیده بگیرند.
جالب است بدانید که واکنش مغز آن‌ها به تحریک‌های دردناک هم متفاوت است، و حتی ممکن است برخی روش‌های تحریک مغز در آن‌ها نتیجه‌ای برعکس عموم مردم بدهد.

 ژنتیک و دارو

در زمینه ژنتیکی، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که گیرنده‌های خاصی در مغز که با داروهای مُسکن (مثل مورفین) در ارتباط‌اند، در این افراد به شکل متفاوتی عمل می‌کنند. این یافته می‌تواند راه را برای درمان‌های شخصی‌سازی‌ شده در کنترل درد هموار کند.

اثر بر سیستم ایمنی و آرامش

در هنگام آرام‌سازی یا هیپنوتیزم، بدن این افراد افزایش قابل‌توجهی در فعالیت سیستم پاراسمپاتیک نشان می‌دهد — همان بخش از سیستم عصبی که مسئول آرام‌سازی، کاهش ضربان قلب و بازیابی بدن است.
در نتیجه، هیپنوتیزم و تمرین‌های تنفسی مشابه در این افراد می‌تواند تأثیر بیشتری بر تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب داشته باشد.

کاربرد در پزشکی

با توجه به این یافته‌ها، پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که اندازه‌گیری میزان هیپنوتیزم‌ پذیری می‌تواند به پزشکان کمک کند تا:

• پاسخ بیمار به درمان‌های مبتنی بر هیپنوتیزم یا تصویرسازی ذهنی را پیش‌بینی کنند.
• درمان‌های دارویی (به‌ویژه ضد درد) را دقیق‌تر تنظیم کنند.
• آموزش‌های توانبخشی ذهنی را شخصی‌سازی کنند، مثلاً پس از آسیب‌های مغزی یا سکته.

جمع‌بندی تفاوت هیپنوتیزم‌ پذیری بالا

به طور خلاصه، هیپنوتیزم‌ پذیری تنها یک ویژگی روانی نیست، بلکه با الگوهای خاص مغزی، سیستم عصبی خودکار و عملکرد عروقی بدن پیوند دارد. شناخت این تفاوت‌ها نه‌تنها در درک بهتر از هیپنوتیزم مفید است، بلکه می‌تواند در پیش‌بینی روند درمان، طراحی مداخلات ذهنی و حتی مراقبت‌های جسمی و قلبی نقش مهمی ایفا کند.
منبع پژوهش