هیپنوتراپی برای سندروم روده تحریک‌پذیر(IBS)؛ درمان مؤثر درد و اضطراب گوارشی با قدرت ذهن

سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS) یکی از شایع‌ترین اختلالات گوارشی است که با درد شکمی، نفخ، تغییر در حرکات روده و ناراحتی مزمن همراه است. این بیماری اغلب با اضطراب، استرس و واکنش‌های روان‌تنی مرتبط است. در سال‌های اخیر، پژوهش‌های متعددی نشان داده‌اند که هیپنوتراپی گوارشی یا هیپنوتیزم متمرکز بر روده می‌تواند یکی از مؤثرترین درمان‌های مکمل برای بیماران مبتلا به IBS باشد.
پژوهش دکتر وندی گونسالکورال و پیتر وُرول از دانشگاه منچستر، یکی از مطالعات برجسته در این زمینه است که اثرات بلندمدت هیپنوتراپی بر بیماران IBS را مورد بررسی قرار داده است.

هدف پژوهش

هدف این تحقیق ارزیابی علمی اثربخشی هیپنوتراپی در کاهش علائم سندروم روده تحریک‌پذیر و بررسی پایداری نتایج آن در طول زمان بود. پژوهشگران همچنین تلاش کردند تا اثر هیپنوتراپی را بر عملکرد فیزیولوژیک روده و نیاز بیماران به دارو یا مراجعه به پزشک بسنجند.

روش انجام پژوهش

پژوهشگران از روشی به نام هیپنوتراپی متمرکز بر روده (Gut-Directed Hypnotherapy) استفاده کردند؛ روشی که هدف آن تنظیم و کنترل عملکرد روده از طریق آرام‌سازی ذهن، تمرکز بر احساسات بدنی و تلقین‌های درمانی است.
در این رویکرد، بیماران در حالت هیپنوتیزم می‌آموزند تا ارتباط ذهن و روده خود را بازآموزی کنند، واکنش‌های استرسی را کاهش دهند و حرکات دستگاه گوارش را متعادل سازند.

یافته‌های پژوهش

نتایج نشان داد که هیپنوتراپی تأثیر چشمگیری در کاهش علائم IBS دارد.
بیشتر بیماران پس از پایان جلسات درمانی، بهبود قابل توجهی در موارد زیر تجربه کردند:

• کاهش درد و نفخ شکمی

• بهبود حرکات روده و کاهش اسهال یا یبوست

• کاهش اضطراب و استرس مرتبط با بیماری

• کاهش نیاز به دارو و مراجعات پزشکی

نکته مهم‌تر اینکه اثرات مثبت هیپنوتراپی در بیماران پایدار باقی مانده بود — حتی ماه‌ها و سال‌ها پس از پایان جلسات درمانی.

از نظر فیزیولوژیک، پژوهشگران تغییراتی در حرکات کولون (روده بزرگ) و حساسیت رکتوم (بخش انتهایی روده) مشاهده کردند که می‌تواند توضیحی برای اثر مستقیم ذهن بر عملکرد دستگاه گوارش باشد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

این مطالعه نشان داد که هیپنوتراپی یکی از مؤثرترین درمان‌های غیردارویی برای سندروم روده تحریک‌پذیر است.
اثرات آن نه‌تنها کوتاه‌مدت، بلکه در بلندمدت نیز پایدار هستند و بیماران معمولاً به دارو و ویزیت‌های مکرر نیاز کمتری پیدا می‌کنند.
اگرچه هنوز تمام سازوکارهای دقیق تأثیر هیپنوتیزم بر دستگاه گوارش شناخته نشده‌اند، اما شواهد نشان می‌دهند که تغییر در حرکات روده، حساسیت عصبی و پردازش ذهنی درد، از مسیرهای اصلی اثرگذاری این روش هستند.

کاربرد در پزشکی و زندگی روزمره

هیپنوتراپی متمرکز بر روده می‌تواند روشی مؤثر برای افرادی باشد که از علائم مزمن IBS رنج می‌برند و به درمان‌های دارویی پاسخ کافی نمی‌دهند.
تمرین‌های خودهیپنوتیزم، آرام‌سازی ذهنی و تلقین‌های مثبت در زمینه‌ی «آرامش روده» می‌توانند در کاهش درد، اضطراب و کنترل علائم بسیار کمک‌کننده باشند.
پزشکان گوارش و درمانگران هیپنوتراپی می‌توانند با همکاری یکدیگر، این روش را در قالب درمان‌های ترکیبی برای بیماران IBS به کار گیرند.

منبع پژوهش

Gonsalkorale, W. M., & Whorwell, P. J. (2005).
Hypnotherapy in the treatment of irritable bowel syndrome.
Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 21(9): 1–۵.