درد مزمن یکی از چالشبرانگیزترین مشکلات پزشکی و روانی است که میلیونها نفر را در سراسر جهان درگیر کرده است. درمانهای دارویی معمولاً اثرات کوتاهمدت دارند و با عوارض جانبی همراهاند، به همین دلیل بسیاری از پژوهشگران به دنبال روشهای ذهنمحور و ایمن برای کنترل درد هستند.
یکی از روشهایی که در سالهای اخیر مورد توجه ویژه قرار گرفته، هیپنوتیزم درمانی و خود هیپنوتیزم (Self-Hypnosis) است.
این روش با آموزش تمرکز، تصویرسازی ذهنی و کنترل ناخودآگاه، به بیماران کمک میکند تا درک خود از درد را تغییر دهند، اضطراب مرتبط با آن را کاهش دهند و توانایی ذهنی خود را برای کنترل بدن افزایش دهند.
در ادامه، سه پژوهش علمی معتبر که اثر هیپنوتیزم و خودهیپنوتیزم را در کاهش دردهای مزمن، درد زایمان طبیعی و درد بیماران مبتلا به اماس بررسی کردهاند مرور میشود.
پژوهش اول: اثر خود هیپنوتیزم بر کاهش دردهای مزمن (۲۰۲۴)
خلاصه پژوهش
-
تمرین خودهیپنوتیزم باعث کاهش دردهای مزمن و اضطراب مرتبط با آن شد.
-
بیشتر شرکتکنندگان گزارش کردند شدت درد و استرسشان پس از اجرای برنامه کاهش یافته است.
-
خودهیپنوتیزم موجب افزایش احساس کنترل، آرامش و استقلال فرد در مدیریت درد شد.
-
این روش بدون عارضه بوده و میتواند به عنوان مکمل درمان پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.
توضیحات پژوهش
این مطالعهٔ کیفی در سال ۲۰۲۴ با هدف بررسی اثر برنامهٔ آموزشی HYlaDO برای آموزش خودهیپنوتیزم به بیماران دارای درد مزمن انجام شد.
در این پژوهش، ۱۷ نفر شرکت کردند و پس از پایان جلسات درباره تجربهشان مصاحبه شد.
اکثر آنها کاهش درد، اضطراب و افزایش احساس آرامش را گزارش کردند. همچنین توانستند تمرینهای خودهیپنوتیزم را بهطور مستقل ادامه دهند.
نتایج نشان داد روش HYlaDO میتواند روشی مؤثر برای کاهش درد و اضطراب و بهبود کیفیت زندگی بیماران باشد.
کاربرد در زندگی روزمره
افراد دارای دردهای مزمن میتوانند با یادگیری خودهیپنوتیزم، از طریق تمرکز، تنفس آرام و تصویرسازی ذهنی، درد و اضطراب خود را کاهش دهند و احساس کنترل بیشتری بر بدن خود داشته باشند.
منبع:
Caron-Trahan R, et al. (2024). Practicing self-hypnosis to reduce chronic pain: A qualitative exploratory study of HYlaDO. Journal of Pain Research & Management.
پژوهش دوم: اثر خودهیپنوتیزم بر کاهش ترس و درد زایمان طبیعی (۲۰۱۹)
خلاصه پژوهش
-
تمرین خودهیپنوتیزم باعث کاهش چشمگیر ترس از زایمان و شدت درد شد.
-
زنان گروه هیپنوتیزم اضطراب کمتری در بارداری و حین زایمان داشتند.
-
درد زایمان در گروه خودهیپنوتیزم بهطور معناداری کمتر از گروه کنترل بود (p<0.001).
-
این روش ایمن، ساده و بدون دارو است.
توضیحات پژوهش
این مطالعه روی ۹۳ زن باردار نخستزا انجام شد. گروه آزمایش دو جلسه آموزش هیپنوتیزم دریافت کردند و با فایلهای صوتی در خانه تمرین کردند.
ترس از زایمان و شدت درد در هفته ۳۹ بارداری و حین زایمان سنجیده شد.
نتایج نشان داد گروه خودهیپنوتیزم ترس و درد کمتری تجربه کردند و آرامتر و کنترلشدهتر زایمان کردند.
نکته کاربردی
آموزش خودهیپنوتیزم در دوران بارداری میتواند اضطراب و درد زایمان را کاهش دهد. مادران میتوانند با استفاده از تمرینهای ذهنآرامسازی، بدن خود را برای زایمان طبیعی آماده کنند.
پژوهش سوم: مقایسه اثر خودهیپنوتیزم و ریلکسیشن در کاهش درد بیماران اماس (۲۰۰۹)
خلاصه پژوهش
-
هر دو روش (خودهیپنوتیزم و ریلکسیشن) باعث کاهش درد شدند، اما خودهیپنوتیزم اثر بیشتری داشت.
-
اثرات تسکین درد در گروه هیپنوتیزم تا سه ماه پس از درمان حفظ شد.
-
میزان بهبود ارتباطی با هیپنوتیزمپذیری نداشت بلکه به باور مثبت و انتظار درمانی وابسته بود.
توضیحات پژوهش
در این پژوهش ۲۲ بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (MS) با درد مزمن شرکت کردند و بهصورت تصادفی در دو گروه آموزش خودهیپنوتیزم یا آرامسازی عضلانی تدریجی (PMR) قرار گرفتند.
نتایج نشان داد گروه خودهیپنوتیزم کاهش بیشتری در شدت و مزاحمت درد گزارش کردند.
بیشتر شرکتکنندگان پس از پایان جلسات، تمرینها را بهصورت مستقل ادامه دادند و از تداوم اثرات تسکینی گزارش دادند.
کاربرد در زندگی روزمره
خودهیپنوتیزم میتواند برای بیماران مزمن مانند مبتلایان به اماس ابزاری مؤثر برای کاهش درد و اضطراب باشد.
این روش غیر دارویی است و بیماران میتوانند آن را در خانه تمرین کنند.
جمعبندی کلی
مرور این سه پژوهش نشان میدهد که خودهیپنوتیزم یکی از مؤثرترین و بیخطرترین روشهای ذهنمحور برای کنترل درد است.
این روش علاوه بر کاهش شدت درد، باعث آرامش، کاهش اضطراب و احساس کنترل بیشتر بر بدن میشود.
تأثیر آن در گروههای مختلف (درد مزمن، درد زایمان، و درد ناشی از بیماری اماس) مشاهده شده و میتواند به عنوان درمان مکمل در کنار مراقبتهای پزشکی به کار رود.
پژوهشهای آینده میتوانند بررسی کنند که چه عواملی (مثل هیپنوتیزمپذیری، تمرین منظم، یا نوع تلقینها) بر ماندگاری اثرات خودهیپنوتیزم در تسکین درد نقش دارند.
📅 آخرین بهروزرسانی: مهر ۱۴۰۴
📊 تعداد پژوهشهای مرورشده: ۳