سیگار کشیدن یکی از شایعترین و مضرترین عادتهای رفتاری در جهان است. میلیونها نفر هر سال تلاش میکنند آن را ترک کنند، اما به دلیل وابستگی شدید به نیکوتین، بسیاری در این مسیر شکست میخورند.
در سالهای اخیر، هیپنوتیزم درمانی (هیپنوتراپی) به عنوان روشی غیر دارویی و ذهنمحور برای ترک سیگار مورد توجه قرار گرفته است. این روش با تأثیر بر ذهن ناخودآگاه فرد، تلاش میکند میل به مصرف نیکوتین را کاهش دهد و ارادهی درونی برای ترک را تقویت کند.
در ادامه، به بررسی یکی از پژوهشهای مهم در این زمینه میپردازیم که توسط گروه علمی معتبر Cochrane Review در سال ۲۰۱۹ انجام شده است.
پژوهش شماره ۱: بررسی جامع گروه Cochrane (۲۰۱۹)
هدف پژوهش
هدف این مطالعه، ارزیابی علمی میزان اثربخشی هیپنوتراپی در مقایسه با سایر روشهای درمانی (یا بدون درمان) در ترک سیگار بود.
پژوهشگران بررسی کردند که آیا هیپنوتیزم میتواند نرخ موفقیت ترک سیگار در بلندمدت را افزایش دهد یا خیر.
روش انجام پژوهش
در این مرور سیستماتیک، دادههای ۱۱ مطالعهی تصادفی کنترلشده (RCT) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
در این مطالعات، هیپنوتراپی با روشهای مختلفی مانند:
مشاوره روانشناختی درمانهای رفتاری دارو درمانی و یا عدم درمان مقایسه شد.
نتایج ترک سیگار حداقل شش ماه پس از شروع درمان بررسی گردید تا اثر واقعی و پایدار درمان مشخص شود.
یافتههای پژوهش
نتایج مطالعات مورد بررسی یکسان نبود.
در برخی از پژوهشها، هیپنوتراپی تأثیر مثبتی در ترک سیگار نشان داد.
در برخی دیگر، تفاوت قابل توجهی میان هیپنوتراپی و سایر روشها مشاهده نشد.
اما نکتهی قابل توجه این بود که ترکیب هیپنوتراپی با درمانهای شناختیرفتاری (CBT)، در مقایسه با هر کدام بهتنهایی، تأثیر بیشتری در افزایش احتمال ترک سیگار داشت.
جمعبندی و نتیجهگیری پژوهش
پژوهشگران نتیجه گرفتند که هیپنوتراپی میتواند در فرآیند ترک سیگار مفید باشد، اما اثربخشی آن ممکن است بسته به ویژگیهای فردی، انگیزهی ترک و ترکیب با سایر درمانها متفاوت باشد.
کاربرد هیپنوتیزم در زندگی روزمره برای ترک سیگار
هیپنوتراپی را میتوان به عنوان یک روش مکمل در کنار مشاورههای روانی و برنامههای رفتاری ترک سیگار به کار گرفت.
این روش با کمک به آرامسازی ذهن، کاهش اضطراب، افزایش انگیزه و بازشرطیسازی ذهنی نسبت به سیگار، به فرد در مسیر ترک کمک میکند.
معمولاً بین ۳ تا ۶ جلسه درمانی برای ایجاد تغییر پایدار در الگوهای ذهنی لازم است.
نظر متخصص
دکتر محمد بهشتیان:
«هیپنوتراپی زمانی بیشترین اثر را دارد که فرد بهطور آگاهانه تصمیم به ترک گرفته باشد. تجربه بالینی نشان داده است که ترکیب هیپنوتیزم با آموزش مهارتهای ذهنآگاهی و برنامهی منظم ترک، احتمال موفقیت را چند برابر افزایش میدهد.»
پژوهش های بعدی (در حال تکمیل)
در هفتههای آینده، پژوهشهای بیشتری درباره هیپنوتیزم و ترک سیگار به این مقاله اضافه خواهد شد، از جمله:
مطالعات بالینی جدید درباره هیپنوتیزم گروهی
مقایسه هیپنوتیزم با درمانهای دارویی (وارنیکلین، نیکوتین پچ)
و پژوهشهای مربوط به اثر هیپنوتیزم بر میل به نیکوتین در مغز
آخرین بروزرسانی: مهر ۱۴۰۴
منابع پژوهش ها:
Barnes J., McRobbie H., Dong C.Y., Walker N., Hartmann-Boyce J. (2019).
Hypnotherapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 6(6).